आनंदामृत
(ओवीबद्ध ग्रंथ)
प्रकरण सहावे
जये श्रीकृष्णे व्यवसाया । लाविले उद्धवासी ॥१॥
तोचि शुकाने परीक्षितासी । आणिक नारदे वाल्मीकासी ।
वशिष्ठे सांगितला रामासी । तोचि सांगेन उपाय आता ॥२॥
जैसा सांगेन तुज उपाय । श्रद्धा ठेवोनि करीतु जाय ।
जेवि मातेचे गोड गोड पेय । पीतसे तान्हुला ॥३॥
तुज फारचि आहे गोडी । तरि हा उपाय करी तातडी ।
तोचि शुकाने परीक्षितासी । आणिक नारदे वाल्मीकासी ।
वशिष्ठे सांगितला रामासी । तोचि सांगेन उपाय आता ॥२॥
जैसा सांगेन तुज उपाय । श्रद्धा ठेवोनि करीतु जाय ।
जेवि मातेचे गोड गोड पेय । पीतसे तान्हुला ॥३॥
तुज फारचि आहे गोडी । तरि हा उपाय करी तातडी ।
चालता पायाचेनि जोडी । वाट लाघे साधनाची ॥४॥
उत्तम मार्ग हा सोडून । कासया फिरसी रानोरान ? ।
या प्राणियांसी सांगे कवण ? । करिती मना आले ते ॥५॥
खरोखरी ज्या मानवाची । इच्छा असेल गा तरावयाची ।
तेणे सावकाश हाचि । उपाय करावा ॥६॥
म्हणती देव पहाडी लपला । तो एका साधूने पाहिला ।
कैसा मिळेल आम्हाला । ओरडती ऐसे ॥७॥
मागे तरले बहुत जन । तिथे उपाय केला कवण ? ।
याच उपाये करून । सर्वहि तरले जाण पां ॥८॥
किती सांगू त्यांची नावे । नामा धृव, प्रल्हाद बरवे ।
सांदिपने कृष्णासी सांगावे । आदिनाथे मच्छेंद्रा ॥९॥
कोणी सांगती बाह्य नाम । म्हणती म्हणा राम-राम ।
त्या नामेंचि कल्पद्रुम । फळे म्हणती ॥१०॥
जेथे न उरे कल्पना । तोचि राम तुझिया नयना ।
परंतु तू अज्ञाना ? । भुललासी अंतरंग ॥११॥
अज्ञानत्व ठेवोनिया अंगी । अहंकारे राहिले जगी ।
बुडाले याने कितीक जोगी । विचार करी रे ॥१२॥
सत्य न अनुभविता मनी । बहु बोलले असत्य भाषणी ।
सत्य-असत्य विचार जनी । पाहा पाहा बापा रे ! ।॥१३॥
सत्य टाकोनि असत्य धरी । तो नर जाईल यमपुरी ।
यांत काही कलाकुसरी । नलगे सांगावी ॥१४॥
अरे ! ठेवी सत्यपण । असत्य सांडी सांडी जाण ।
सत्य ईश्वरा प्रमाण । संत वदती निश्चये ॥१५॥
तरी आता बा साधक ! । प्रथम सांगेन ते ऐक ।
सत्य न अनुभविता मनी । बहु बोलले असत्य भाषणी ।
सत्य-असत्य विचार जनी । पाहा पाहा बापा रे ! ।॥१३॥
सत्य टाकोनि असत्य धरी । तो नर जाईल यमपुरी ।
यांत काही कलाकुसरी । नलगे सांगावी ॥१४॥
अरे ! ठेवी सत्यपण । असत्य सांडी सांडी जाण ।
सत्य ईश्वरा प्रमाण । संत वदती निश्चये ॥१५॥
तरी आता बा साधक ! । प्रथम सांगेन ते ऐक ।
सदगुरु-चरण धरोनि घोक । अजपा सदा अंतरी ॥१६॥
हिला अजपा का म्हणती । ते सांगो पुढत पुढती ।
जप हृदयांतरी चालती । आपोआप, न जपता ॥१७॥
म्हणती यास निरंजनमाळ । भजेल जो त्यास कांपे काळ ।
जरी प्रपंचाची हळहळ । तरी दूर होय ॥१८॥
ओहं-सोहं-नाम असे । ओहं (ॐ) नाभीपासोन प्रकाशे।
हिला अजपा का म्हणती । ते सांगो पुढत पुढती ।
जप हृदयांतरी चालती । आपोआप, न जपता ॥१७॥
म्हणती यास निरंजनमाळ । भजेल जो त्यास कांपे काळ ।
जरी प्रपंचाची हळहळ । तरी दूर होय ॥१८॥
ओहं-सोहं-नाम असे । ओहं (ॐ) नाभीपासोन प्रकाशे।
उमटती तयाचे ठसे । कंठावरी ॥१९॥
सोहं नासिकेशी वसत । श्वासरूपे उंच जात ।
हा दोन्हीचा एकांत । अंत विशुद्ध चक्री ॥२०॥
जप चाले आपणाआपण । करोनि थोर एकाग्र मन ।
ओळखोनि परिपूर्ण । लक्ष ठेवी अधर कंठी ॥२१॥
यापुढे गड्या ! काही । शुद्ध नाम दुजे नाही ।
याचि नामे जाशील पाही । पैल पंथा अभ्यासे ॥२२॥
येणे होईल आत्मशोधन । पुढे षड्चक्रदर्शन ।
जप एकवीस हजार सहाशे जाण । अहोरात्री ॥२३॥
टाकोनिया मार्ग खरा । मारता उगाचि येरझारा ।
तेणे केवि चौऱ्यांशी-फेरा। चुकेल तुमचा ? ॥२४॥
आता करी नामोच्चार । पाहोनिया एकांत सुंदर ।
तेथे बैसे सविस्तर । पद्मासन घालोनि ॥२५॥
जप चालतसे अपार । ओळखी, करोनिया मन एकाग्र ।
उन्मेष वृत्तीचा सार । लाभेल तेथे ॥२६॥
लागे तेथे सहज समाधी । स्मरता अजपा तुटे उपाधि ।
सोहं नासिकेशी वसत । श्वासरूपे उंच जात ।
हा दोन्हीचा एकांत । अंत विशुद्ध चक्री ॥२०॥
जप चाले आपणाआपण । करोनि थोर एकाग्र मन ।
ओळखोनि परिपूर्ण । लक्ष ठेवी अधर कंठी ॥२१॥
यापुढे गड्या ! काही । शुद्ध नाम दुजे नाही ।
याचि नामे जाशील पाही । पैल पंथा अभ्यासे ॥२२॥
येणे होईल आत्मशोधन । पुढे षड्चक्रदर्शन ।
जप एकवीस हजार सहाशे जाण । अहोरात्री ॥२३॥
टाकोनिया मार्ग खरा । मारता उगाचि येरझारा ।
तेणे केवि चौऱ्यांशी-फेरा। चुकेल तुमचा ? ॥२४॥
आता करी नामोच्चार । पाहोनिया एकांत सुंदर ।
तेथे बैसे सविस्तर । पद्मासन घालोनि ॥२५॥
जप चालतसे अपार । ओळखी, करोनिया मन एकाग्र ।
उन्मेष वृत्तीचा सार । लाभेल तेथे ॥२६॥
लागे तेथे सहज समाधी । स्मरता अजपा तुटे उपाधि ।
प्रपंचातहि विघ्न न बाधी । ऐसे नाम सुंदर सोहं-हंसा ॥२७॥
इतिश्री आनंदामृत ग्रंथे । वेदान्तसार संमते ।
तुकड्यादास विरचिते । षष्ठम प्रकरण संपूर्णम् ॥२८॥
इतिश्री आनंदामृत ग्रंथे । वेदान्तसार संमते ।
तुकड्यादास विरचिते । षष्ठम प्रकरण संपूर्णम् ॥२८॥