आत्मप्रभाव
(ओवीबद्ध ग्रंथ)
अध्याय सहावा
(कर्म, अवस्था, कोशांचा साक्षी)
घेसी देहाभिमाने माथा । हांचि अभाव जाणावा ॥१॥
तें तूं घेसी वाउगे । अंगी लावोन सर्वथा ॥२॥
आवरण घेऊनि तूं गोसावी । म्हणसी माझें सर्व हें ॥३॥
वाटते परि मिथ्या सकळ । तूं तों ऐंसा नव्हेसी ॥४॥
अससी अलिप्त तूं पूर्ण । अपूर्ण नव्हे सर्वथा ॥५॥
पूर्ण तें अपूर्ण न होत । ऐंसा वाद श्रुतीचा ॥६॥
मूळ स्फुरणाच्याहि पार प्रमाणा । रूप तुझें जाण पां ॥७॥
तयाच्याही पार राहिली । सीमा तुझ्या स्वरूपाची ॥८॥
तूज तयांचे जाणतेपण । दृश्य नव्हसी सर्वथा ॥९॥
तूज न साजे दृश्यपण । तूं तों अदृश्य द्रष्टा जाण ।
जाणावया साक्षी पूर्ण । जाणपण भिन्न न लागे ॥१०॥
अविद्याभास लटके भान । हें तों तुझेंचि आवरण ।
तया ढोंगी गटात जावोन । फससी केवी बापा रें ! ॥११॥
अवस्था ज्या चार भूती । जागृती स्वप्न ती सुषृप्ती ।
चौथी तुर्या असे जाणती । तुझिया रूपी आवरणे ॥१२॥
प्रथम जागृती लटके भान । मायारूपी मृगजळ पूर्ण ।
ते तो जाण अज्ञान । तू तो नित्य सर्वज्ञ ॥१३॥
स्वप्नावस्था जव प्रगटे । जागृतीचे भान आटे ।
तव तू साक्षित्वरूपे गोमटे । जाणसी स्वप्नखेळासी ॥१४॥
लाधलिया सुषुप्ती पूर्ण । नवचे स्वप्नाचेही भान ।
तई तू साक्षिरूपे जाण । अभावा पाहसी आत्मत्वे ॥१५॥
सुषुप्ती गेलिया प्रगटे तुर्या । तिन्ही अवस्थांते जाणे रया ।
सुर्येचा तो द्वैती पय्या । तयाचाही तू साक्षी ॥१६॥
पाहसी चारी अवस्थाला । तव तू अवस्था कैसा झाला ? ।
दृश्य म्हणवोनि आपुल्याला । द्रष्टेपणा सोडिया ॥१७॥
जरी म्हणशी पंचकोष । मजसवे राहती रात्रंदिस ।
तरी तयांचाही भास । कळवू आदरे सर्वथा ॥१८॥
अन्नमय प्राणमय । मनोमय, विज्ञानमय ।
पाचवा तो आनंदमय । पंचकोश जाणपा ॥१९॥
होण्याजाण्यावरी स्वमनी । अन्नमय असेना ॥२०॥
त्याते नित्य निरामय । म्हणो नये कदापि ॥२१॥
जडत्व याचे प्रमाण । नव्हे जड तू तैसा ॥२२॥
तयास मनोमय निर्धारी । कोश म्हणती ज्ञाते ॥२३॥
ते क्रोधादि विकारवारे । तू तो नव्हेसि जाणपा ॥२४॥
बुद्धी जड चिदाभासी । एकात राही दुसऱ्या उदासी ।
विज्ञानमय कोश तयासी । म्हणती ज्ञाते ॥२५॥
विज्ञानमय कोश तयासी । म्हणती ज्ञाते ॥२५॥
म्हणोनि सत्यत्वी गोमटे । चारी कोश नव्हेती ॥२६॥
पुण्यकर्मे सुखी होय । सरलिया उदासी ॥२७॥
तया उबग प्रलयासी । लाग पडे सर्वथा ॥२८॥
तू तो नव्हेचि गा विनाशी । अविनाशी सर्वदा ॥२९॥
कर्मेंद्रिय-ज्ञानेंद्रिय संग भला । रूपा माझे स्वामिया ! ॥३०॥
कर्मेद्रिंय-ज्ञानेंद्रिय-निर्धारू । तू की तयासी जाणता ? ॥३१॥
आत्मप्रभाव ग्रंथ । सहावा अध्याय कथियेला ॥३२॥